Haar voorzitterschap kenmerkt zich niet zozeer door het voorzitten van één groot akkoord of project, maar door een duidelijke verandering in hoe het OFL naar participatie en samenwerking kijkt: meer ruimte voor maatschappelijk initiatief, bewoners en maatschappelijke organisaties, naast overheid en bedrijfsleven. Marleen hielp het gesprek verschuiven van ‘hoe krijgen we mensen mee?’ naar ‘hoe maken we mensen mede-eigenaar’, naar tot slot: hoe kan de overheid aansluiten bij wat er al gebeurt?’. Haar visie is dat je maatschappelijke organisaties, verenigingen, coöperaties en initiatieven niet alleen uitnodigt wanneer je hun mening nodig hebt. Ze zijn een belangrijke motor van de samenleving die de fysieke leefomgeving mede vormgeeft. Marleen vroeg ook aandacht voor Key Enabling Methodologies, een meer ontwerpende manier om maatschappelijke verandering op gang te brengen. Ze hielp inzien dat verandering ontstaat door anders te kijken, anders te ontwerpen en andere gesprekken te voeren.
Marleen Stikker op de OFL-conferentie 2022.
Het gedachtegoed van Marleen Stikker in de praktijk
Dat kwam duidelijk naar voren in het OFL-project Aardgasvrije wijken, dat Marleen van 2019 tot en met 2022 voorzitter. Onder haar leiding onderzocht het OFL, samen met bewoners, overheden, kennisinstellingen en maatschappelijke partijen, wat er nodig is om wijken succesvol aardgasvrij te maken. Niet alleen technisch of financieel, maar vooral vanuit de leefwereld van mensen. Het OFL ontwikkelde het gedachtegoed van ‘empowerment’: niet primair zoeken naar draagvlak voor een al gekozen oplossing, maar mensen in staat stellen om zelf invloed uit te oefenen op de verandering. De drie eindadviezen riepen bovendien op tot ‘nieuwe coalities’, waarin publieke, private en maatschappelijke partijen samen verantwoordelijkheid nemen.
Bij het Innovatielab Voor de oogst van morgen ging het over nieuwe vormen van samenwerking rond een duurzame landbouw- en voedselketen. Het OFL verkende samen met het toenmalige ministerie van LNV hoe regiolabs konden bijdragen aan systeemverandering: niet alleen nieuwe oplossingen bedenken, maar ook kijken welke veranderingen in beleid, regels, werkwijzen en cultuur nodig zijn om die oplossingen mogelijk te maken.
En in het traject rond het Nationaal Milieuprogramma kwam een andere belangrijke lijn uit haar voorzitterschap opnieuw terug. In 2024 onderzocht het OFL hoe overheid, bedrijfsleven, maatschappelijk middenveld en maatschappelijke initiatieven gezamenlijk konden werken aan een gezonde, schone en veilige leefomgeving. Het advies pleitte onder meer voor een continu gesprek tussen overheid, maatschappelijk middenveld en bedrijfsleven én voor het versterken van maatschappelijke initiatieven.
Op dinsdag 29 september nam het OFL-secretariaat feestelijk afscheid van Marleen en stonden we met elkaar stil bij haar waardevolle inbreng binnen het OFL.
Het OFL bedankt Marleen voor haar enthousiaste en waardevolle bijdrage om het OFL mee te laten bewegen met wat er in deze tijd nodig is.
Het OFL secretariaat stond samen met voormalig OFL-voorzitter Marleen Stikker stil bij haar tijd bij het OFL.