Inrichting participatie rondom eindberging radioactief afval

Het veilig beheren van radioactief afval is een grote opgave. Radioactief afval moet enkele jaren tot vele honderdduizenden jaren veilig worden beheerd totdat het zo weinig straalt dat het niet meer gevaarlijk is voor mens en milieu.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zoekt daarom naar een oplossing voor het radioactief afval: de eindberging. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft het OFL gevraagd om een voorstel te maken voor de participatie rondom de besluitvorming voor de eindberging van radioactief afval.

Wat speelt er rondom de eindberging van radioactief afval?

Nederland heeft – net als andere landen – radioactief afval. Dat afval is ontstaan bij onder meer het produceren van kernenergie en bij nucleaire geneeskunde.

In Nederland wordt radioactief afval momenteel opgeslagen in een bovengrondse opslag, maar dit is niet voor de lange termijn. De overheid werkt toe naar aan een eindberging. De keuze voor de eindberging van radioactief afval overstijgt generaties. Omdat het onderwerp complex is en grote maatschappelijke impact heeft, is een zorgvuldige aanpak nodig. Het kabinet heeft in 2024 gekozen voor een stapsgewijze, participatieve aanpak, ingegeven door het advies Nu Samen Stappen maken van het Rathenau Instituut en de nucleaire kabinetsambitie en de toenemende druk op de ruimtelijke ordening.

Wat gaat het OFL doen?

Concreet gaat dat om het maken van een participatieplan. In 2026 werkt een groep mensen met verschillende deskundigheden daar samen aan.

Ter voorbereiding van het maken van een participatieplan heeft het OFL-secretariaat in het najaar van 2025 verkennende gesprekken gevoerd met mensen met uiteenlopende belangen, rollen en deskundigheid. De insteek van de gesprekken was het horen van verschillende perspectieven op de eindberging van radioactief afval, het besluitvormingsproces over de eindberging en de participatie in het besluitvormingsproces.

Waar komt het participatieplan terecht?

Het participatieplan gaat als voorstel naar de staatssecretaris van openbaar vervoer en milieu. Het ministerie heeft de intentie om het participatieplan vervolgens te verwerken in het Actieprogramma Eindberging Radioactief Afval (AERA). Het Actieprogramma moet leiden tot een (politiek) besluit over de eindberging: de beheermethode(s), locatie(s) en een tijdpad voor de bouw van de eindberging.