Het veilig beheren van radioactief afval is een grote opgave. Radioactief afval moet enkele jaren tot vele honderdduizenden jaren veilig worden beheerd totdat het zo weinig straalt dat het niet meer gevaarlijk is voor mens en milieu. De overheid werkt daarom toe naar een lange termijn oplossing voor het radioactief afval: een eindberging. Gedegen en zorgvuldige participatie is belangrijk voor de kwaliteit en legitimiteit van besluiten over eindberging.
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) heeft het OFL gevraagd om een voorstel te maken voor de participatie rondom de besluitvorming voor de eindberging van radioactief afval (zie ook de verzoekbrief en het startdocument ). Gezien de omvang, de maatschappelijke impact en het langetermijnperspectief vindt IenW het belangrijk dat het participatieproces met inbreng van belanghebbenden vormgegeven wordt. Het OFL heeft op basis van dit verzoek verkennende gesprekken gevoerd en heeft een aanpak vastgesteld om te komen tot een participatieplan in het rapport Participatie eindberging radioactief afval.
Participatief en stapsgewijs proces
Het kabinet heeft in 2024 gekozen voor een stapsgewijze, participatieve aanpak, ingegeven door het advies Nu Samen Stappen maken van het Rathenau Instituut en de nucleaire kabinetsambitie en de toenemende druk op de ruimtelijke ordening. De activiteiten van het OFL bouwen voort op het onderzoeks-en dialoogprogramma van het Rathenau instituut.
Wat gaat het OFL doen?
Om tot een participatieplan te komen heeft het OFL een ontwerpteam en een deskundigengroep ingericht. Het ontwerpteam maakt het participatieplan onder leiding en verantwoordelijkheid van onafhankelijk OFL-voorzitter Johan van de Gronden. Het ontwerpteam bestaat uit teamleden met deskundigheid op het gebied van ontwerpende aanpak, jongerenparticipatie, toekomstige generaties, strategisch omgevingsmanagement en beleid en bestuur. Een medewerker van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat neemt deel aan het ontwerpteam. Deze medewerker is de verbinding tussen het ontwerpteam en het ministerie, zodat het participatieplan aansluit op de verdere beleidsontwikkeling.
Het ontwerpteam werkt in verbinding met een deskundigengroep om goed aan te sluiten bij wat leeft en bij wat er nodig is binnen participatie en besluitvorming. Daarom wordt tijdens een aantal bijeenkomsten een groep deskundigen betrokken die meedenkt en input geeft op basis van kennis en ervaring. Deze groep bestaat uit deskundigen uit maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven, overheidsorganisaties, bewoners(organisaties) en onderzoeksinstituten.
Waar komt het participatieplan terecht?
De OFL-voorzitter stelt het participatieplan vast en overhandigt het voorstel aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat. Het ministerie van IenW zal het participatieplan vervolgens verwerken in het Actieprogramma Eindberging Radioactief Afval (AERA). Het Actieprogramma moet leiden tot een (politiek) besluit over de eindberging: de beheermethode(s), locatie(s) en een tijdpad voor de bouw van de eindberging. Het streven van het ministerie van IenW is om eind 2027 het AERA te publiceren.